Szlaki Małopolski

Szlaki Małopolski

Szlaki Małopolski to platforma informacyjno-promocyjna poświęcona turystyce kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem szlaków kulturowych, czyli tematycznych tras zwiedzania.

Szlaki Małopolski skierowane są zarówno do turystów, jak i do operatorów szlaków kulturowych. Informacje zamieszczone w serwisie opracowywane są na podstawie materiałów udostępnionych przez operatorów poszczególnych szlaków w Internecie, MIK nie koordynuje żadnego ze szlaków.

Szlakiem dębińskiej architektury. SpacerowM!K

Małopolski Instytut Kultury logotyp 223 x 108
Obiekty:
  • Dębno - zamek
  • Dębno - kościół pw. św. Małgorzaty
  • Dębno - kaplica Jastrzębskich
więcej


ostatnia aktualizacja: 15 lutego, 2013

Zapraszamy na spacer po zabytkach dębińskiej architektury.

Pierwszym obiektem na naszej trasie jest jedyny w Polsce zamek łączący w sobie cechy architektury gotyckiej i renesansowej.

Budowla powstała przed 1480 rokiem na miejscu wcześniejszych założeń obronnych z XIII i XIV wieku. W ciągu setek lat zmieniał się jej wygląd – ceglane elewacje zostały wzbogacone wzorami z czarno palonej cegły (zendrówki), wykuszami* (na okrągłych cokołach baszt) oraz kamiennymi płaskorzeźbami z motywami roślinnymi, geometrycznymi i heraldycznymi. W XVI wieku zamek nabrał cech architektury późnorenesansowej – świadczą o tym zachowane do dziś sgraffitowe** dekoracje okien. W przeciągu kolejnych setek lat rozbudowano posiadłość, baszty nakryto spiczastymi hełmami, a mury ozdobiono zębatym zwieńczeniem. Po 1945 roku dokonano zmian w celu przywrócenia budowli pierwotnego wyglądu. Obecnie we wnętrzu zamku mieści się muzeum. Możemy zwiedzić pomieszczenia mieszkalne, reprezentacyjne i gospodarcze (m.in. kuchnię, „winnicę”, skarbiec).

[Zamek można zwiedzać od 15 marca do 30 listopada w godzinach: wt, czw: 10.00-17.00, śr, pt: 9.00-15.00, so: 11.00-15.00, nd: 11.00-15.00 (w lipcu i sierpniu: 11-19)]

Według wielu podań, zamek aż po dziś dzień odwiedzają „moce nieczyste”. Czy potrafisz odnaleźć wyryte na wsporniku jednej z baszt straszne, iście diabelskie lico? Odkryte zostało przed kilku laty, ale nie wiadomo, kto i kiedy je wykonał…

Udajemy się w kierunku kościoła. Po lewej stronie widzimy wiejski cmentarz z kaplicą grobową rodu Jastrzębskich (byłych właścicieli zamku).

Kamienno-ceglana budowla pochodzi z początku XX wieku i utrzymana jest w stylu neogotyckim. Kaplica ma dwa poziomy: dolny, gdzie znajdują się sarkofagi, oraz górny, w którego oknach osadzone są secesyjne witraże.

Szczególną uwagę zwróćmy na: przyścienne filary (przypory), trójkątny szczyt, płytkie wnęki oraz ostrołukowe okno w fasadzie kaplicy. Podobne elementy odnajdziemy w architekturze dębińskiego kościoła, do którego udamy się za chwilę.

Zmierzamy na wzgórze, gdzie stoi kościół pw. św. Małgorzaty.

Budowla pochodzi z początku XVI wieku, ale nie jest pierwszą świątynią powstałą w Dębnie. Według zachowanych dokumentów, kościół drewniany istniał tutaj już w XIII wieku.

Dzisiaj możemy podziwiać gotycką, murowaną, jednonawową świątynię. Stojąc przed obiektem, zwróćmy uwagę na zachodnią wieżę (w jej wnętrzu rozbrzmiewa dzwon odlany w 1777 roku) z drewnianą izbicą***, pokrytą gontowym dachem, oraz na umieszczoną na dachu wieżyczkę na sygnaturkę.

W przedsionku możemy odnaleźć jeden z pięciu gotyckich portali schodkowych. Spróbuj odszukać pozostałe.

W części nawowej koniecznie trzeba obejrzeć ołtarze boczne, pochodzące z 1900 roku. Prezbiterium nakryte jest gotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym. W ołtarzu głównym możemy podziwiać kopię tryptyku św. Trójcy z 1520 roku (oryginał znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie), a ponad nim witraż przedstawiający św. Małgorzatę.

Czas spaceru: 30 min.


Bibliografia:

  • Janicka-Krzywda U., Patron, atrybut, symbol, Poznań 1993
  • Kubalska-Sulkiewicz K., Bielska-Łach M., Manteuffel-Szarota A. (red.), Słownik terminologiczny
    sztuk pięknych
    , Warszawa 1996
  • Luchter-Krupińska L., Budowle sakralne Dębna, Tarnów 2004
  • Luchter-Krupińska L., Dębno – przewodnik, Tarnów 2006
  • Luchter-Krupińska L., Poczet pań i panów na Dębnie, Tarnów 2005
  • Zaleski W., Święci na każdy dzień, Warszawa 1997

* wykusz – wystający ze ściany budowli element w formie dobudówki.
** sgraffito – technika malarstwa ściennego, polegająca na nakładaniu kilku warstw kolorowego tynku,
które następnie są częściowo zeskrobywane. W efekcie uzyskuje się wielobarwny wzór.
*** izbica – najwyższy poziom wieży drewnianej.



Opis spaceru w formacie PDF


 

Materiał przygotowany w ramach projektu Pierścień św. Kingi – edycja 2008

Fot. Julita Kwaśniak, Paweł Pomykalski

wolontariuszka
Julita Kwaśniak

Autorką tekstu jest wolontariuszka Małopolskiego Instytutu Kultury.

Formularz kontaktowy
Wyslij ten post emailem

Małopolski Instytut Kultury w Krakowie
ul. 28 lipca 1943 17c
30-233 Kraków
tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75

Kontakt do koordynatora

Newsletter

Partnerzy Szlaków Małopolski